› ALIŞVERİŞ

› GIDA GÜVENLİĞİ

› Gıda Güvenliği

GIDA GÜVENLİĞİ

26 Ocak 2012, 13:25
12
14
16
18
 
Ülke genelinde gıda işyerlerine ortak hijyen getirilmesi, gıda normlarının geliştirilmesi, tüketici haklarının korunması, halk sağlığı standartlarının uygulanması, uluslar arası ve Avrupa Birliği ülkeleri arasında güvenli gıda dolaşımının kolaylaştırılması konularında duyarlılığını bildiğimiz ve  Gıda güvenliği adına yapılan her çabayı destekleyen İstanbul  İl Tarım Müdürümüz Sayın Ahmet Kavak ‘a  AB Vizyon olarak , AB Veteriner Hekim Platformu ile birlikte yürüttüğümüz  “ Gıda Güvenliği ve Hijyen “ konulu dosya analiz çalışmamıza verdiği destek ve katkıdan dolayı teşekkür ediyor ve kendisi ile makamında yaptığımız söyleşimizi aynen yayınlıyoruz.
 
  • Türkiye'de gıda güvenliği denetim sistemi hakkında görüşlerinizi ala bilir miyiz? Sahada yaşanan  sorunlar ve çözüm önerileriniz nelerdir?
          5179     Sayılı Gıdaların Üretimi Tüketim ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü  Hakkındaki Kanunun 05.06,2004 tarihinde 25483 sayılı Resmi Gazete ‘de yayımlanarak  yürürlüğe girmesinden sonra , gıda ve gıda ile temas eden madde ve malzemelerin üretim aşamalarının tümünde denetleme Tarım ve Köyişleri Bakanlığının yetki ve sorululuğuna girmiştir.
1996 Yılıda yürürlüğe giren 560 Sayılı KHK ile yetkiler Sağlık Bakanlığı ile belediyeler ve Bakanlığımız arasında dağıtılmış iken 5179 sayılı  yasa ile tüm yetki ve sorumluluk Bakanlığımıza verilmiştir.
          Bu sorumluluk gereğince Gıda maddelerin üretim, dağıtım, satış ve toplu tüketim yerlerinin gıda güvenliği açısından resmi kontrol ve denetimleri 5179 sayılı yasa çerçevesinde Bakanlığımızca yürütülmektedir. Gıda Güvenliği kontrollerinde, Türk Gıda Kodeksine uygun güvenli  gıda üretiminin sağlanması yanında , gıda işleme tesislerinin teknik , hijyenik normlarının geliştirilmesi başlıca hedefleri oluşturmaktadır.
          Denetimler gıda ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin asgari teknik ve hijyenik koşullar içinde üretimini, işlenmesini, mahfazasını, depolanmasını, pazarlamasını ve tüketiminin sağlamak, gıda maddeleri ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin gıda mevzuatına  uygunluğunun denetim ve kontrolünü yapmak ve tüketiciye güvenli gıda arzının  teminini sağlamak  amacıyla yapılmaktadır.
         Bakanlığımızca yürütülen kontrol ve denetimler; işyerlerinin ve gıda maddesinin taşıdığı sağlık riski ile orantılı olarak hazırlanan yıllık denetim programları  kapsamında, ayrıca taklit ve tağşiş durumları ile şüphe ve şikayet üzerine üretim, satı ve toplu tüketim noktalarının tümünde gerçekleştirilmektedir.
         Programlı denetimler mahalle ve sokaklara kadar ayrıntılandırılmış saha üzerinde her gün sürdürülmektedir.
  • Hijyen denetimlerinin kapsamı nedir? Lavabo var mı? Sabun var mı? sorularından çok tam bir kontrol yapılıyor mu?
         Hijyen denetimleri denilince; üründe bozulma, tüketicide zehirlenme ve enfeksiyonlara neden olabilen her türlü etken ve maddenin gıdalara bulaşma  yollarının araştırılması, ortaya konulması ve alınacak önlemlerin planlanmasıyla ilgili  işlemler anlaşılır. İşletmelerde sağlık açısından doğabilecek çeşitli riskleri en aza indirmek, hatta yok etmek için hijyen kontrollerine gereken önem verilmektedir.
       Üretim, toplu tüketim ve satış noktalarında gerçekleştirilen gıda denetimleri ile gıda üretim zincirinin her aşamasında uyulması gereken hijyenik şartları hakkında bilgilendirilip, bilinçlendirilmektedir.
         Hijyen denetimlerinin kapsamını mevzuatla belirlenen personel hijyeni, alet ve ekipman hijyeni ile işyeri hijyeni konusundaki tüm kurallar oluşturmaktadır.
  • Türkiye’de gıda kontrolü yapılmış her gıdayı gönül rahatlığı ile tüketebilir miyiz? Gıda alımında nelere dikkat etmemiz gerekiyor?
         Bakanlığımız yaptığı tüm denetimlerde gıdaların tüketime uygun niteliklerde tüketiciye ulaşmasını sağlayacak önlemleri almaktadır. Tüketiciye ulaşmasında riskli bulunan ürünler piyasadan toplattırılmaktadır. Bu nedenle Türkiye’ de kontrol edilmiş her türlü gıda, gıdanın dağıtımı ve muhafazasıyla  ilgili tüm kurallara uyulduğu  takdirde gönül rahatlığı ile tüketilebilir.
Gıda maddeleri satın alınırken dikkat edilecek hususlar belirli ana başlıklar altında toplanabilir.
1.       Etiket Bilgilendirme Kontrolü: Ürün etiketlerinde Bakanlığımızca  verilen üretim izin tarih ve numarasının, eğer ürün ithal ise Bakanlığımız ithalat izin tarih ve numarasının yazıyor olmasına  dikkat edilmelidir. Ürün etiketinde ürürün adlandırılmasına dikkat edilmeli ve içindekiler bölümü incelenerek o ürünün alınmak istenen ürün olup olmadığına dikkat edilmesi gereklidir.
2.       Son Tüketim Tarihinin Kontrolü: Ürünün etiketinde belirtilen son tüketim tarihi ve raf ömrü dikkatle incelenmelidir. Son tüketim tarihi geçmiş ürünler satın alınmamalıdır. Ürünün farklı muhafaza koşulları için belirtilen dayanıklılık sürelerine dikkat edilmelidir.
3.       Alışveriş Esnasında: Her ürünün etiket üzerinde belirtilen ürünün kendine özgü muhafaza şartlarında satışa sunulup sunulmadığı kontrol edilmelidir. Soğukta veya dondurucuda muhafaza edilmesi gerekli ününler alışveriş esnasında en son alının ürünler arasında yer almalı, yüksek sıcaklıkta uzun süre bekletilmeden tüketileceği yere taşınmalıdır.
4.       Dikkat edilmesi Gerekli Özel Hususlar:  Bozulmuş, bombaj yapmış , paslanmış, ambalaj bütünlüğü bozulmuş, sızıntı yapmış ambalaja sahip ürünler kesinlikle satın alınmamalıdır.  Taze meyve ve sebzeler ile teknik ve hijyenik koşullarına uygun olarak satılan dökme gıdalar hariç, açıkta satılan ambalajsız gıdalar satın alınmamalıdır.
 
  • 5179 sayılı  Gıda Kanununun Tüketiciye sağladığı haklar nelerdir?
5179 sayılı kanun ile tüketiciye,sağlığını tehlikeye sokmayacak kaliteli ve güvenli gıdaya ulaşması sağlanması amaçlanmaktadır. Kanunun amacı; serada, tarlada , ahırda ve suda üretimi yapılan ürünlerin soframıza gelene kadar geçirdiği tüm aşamalarda insan sağlığını etkileyecek veya bozacak her türlü etmenlerden uzak tutulması ve korunmasıdır.Bu etmenler gıda kirleticileri olarak ifade edebileceğimiz mikrobiyolojik,kimyasal,radyoaktif ve fiziksel faktörlerdir.
Tüm bu olumsuz etkilerden uzak ve gıdanın besleme özelliği ve kalitesini yitirmeden soframıza ulaşmasında uyulması gereken kurallar bilimsel çalışmalarla belirlenmiş olup,üretimin her aşamasında uygulanması gereken kuralların denetlenmesinde  5179 sayılı kanun devreye girecektir.
Gıda kanunu ile;
•Tüketicilere güvenli gıda sunulması,
•Sağlığının korunarak yaşam kalitesinin yükseltilmesi,
•Tarım kaynaklarının (bitkisel ve hayvansal) ve çevrenin korunması ,
•Tüketicinin taklit ve hile yoluyla aldatılmaması,
•Gıda ticaretinin adil ve etik uygulamalar içinde yürütülmesi,  
Tarım ve Köyişleri Bakanlığının alacağı önlemler ile  sağlanacaktır.
  • Hızla değişen yaşam ve iş alışkanlıklarını dikkate aldığımızda üretim ve hizmet sektörlerinde hazır yemek hizmetlerinin önemi kaçınılmaz olarak artıyor. Bu sektöre baktığımızda ne tür eksiklikler ve/veya hatalar gözlemliyorsunuz?
         Hazır yemek sektöründe çalışan elemanlar sürekli değişiyor, bu durum da hijyenik üretim bilincine sahip personel sorununa neden olabiliyor. İşyeri alt yapısı uygun olmadan hazır yemek üretimi yapmaya çalışan firmalar söz konusu olabiliyor. Küçük ölçekli hazır yemek üretimi yapan bazı işletmelerde sorumlu yönetici  istihdam edilmeyebiliyor.
  • Gıda alanında faaliyet gösteren kuruluşların ödüllendirilmesi güvenli gıda üretimini destekler mi ? Sizin bu konuda çalışmalarınız var mı ? Nelerdir?
Gıda alanında faaliyet gösteren kuruluşların ödüllendirilmesi güvenli gıda üretimini desteklemek açısından  oldukça önemlidir. Bu amaçla İstanbul’ da öncelikle gıda güvenliği ve hijyeni olmak üzere gıda ve beslenme konusunda halkın bilgilendirilmesi ve bilinçlendirilmesi, sektörün denetimi, gözetimi ve ödüllendirilmesi , 2010 Avrupa Kültür Başkenti sürecinde, gıda kültürümüzün tanıtılması ve geliştirilmesine öncülük edilmesi amacıyla kamu ve özel kesimin katılımı ile “ İstanbul-2010 Gıda Kültürü Platformu” oluşturulmuştur.
  • İyi tarım uygulamalarının gıda güvenliği açısından önemi ,tarımsal ürünlerde zirai ilaç kalıntısı sorunu ve alınması gereken önlemler hakkında bizi bilgilendirebilir misiniz?
Biliyorsunuz; gelişen bilim ve teknolojiye paralel olarak, gıda üretim ve tüketiminin hızla artığı günümüz dünyasında, insan sağlığını, yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyen gıda maddelerinin; tekniğine uygun, sağlıklı koşullarda üretilmesi ve tüketilmesi büyük önem kazanmış ve tüm dünyada “çiftlikten sofraya güvenilir gıda” anlayışı hâkim olmuştur. Gıdaların birincil üretim aşamasından başlayarak, nihai tüketiciye ulaşıncaya kadar, birçok unsur üretim sürecine dâhil olmuş ve beslenmede gıda hijyeni ve güvenliği en önemli unsur haline gelmiştir.
 
  • Tüketiciler bu konuda yeterince bilgili mi? Bu konudaki görüşlerinizi alabilir miyiz?
Tüketicilerin gıda güvenliği ve hijyeni konusunda olması gereken düzeyde bilinçli olduklarını söylememiz pek mümkün değildir. Ancak geçmiş dönemleri kıyasla yapılan denetimlerle ve gıda hijyeni konusunda kamuoyunda  yer alan haberlerle konu hakkındaki bilgi de artmaya başlamıştır.
  Tüketicilerin yaşam kalitesinin sürekli olarak yükseltilmesine katkı sağlayabilmek için: tüketicilerin sağlık ve güvenliğinin korunması, ekonomik çıkarlarının korunması, aldığı  kusurlu ürünün düzeltilmesi, bilgilendirilmesi ve eğitimi ile temsil edilmesinin sağlanması gerekmektedir. Güvenli gıda hakkında tüketicilerin daha yoğun bir şekilde eğitilmesi gerekmektedir. Güvenli gıda hakkında tüketicilerin daha yoğun bir şekilde eğitilmesi gerekmekte, güvenli gıda bilincinin çocukluktan itibaren oluşturulmasının sağlanması gerekmektedir.
  • Sizce Tüketiciler yaygın olmamakla birlikte aldığı paketlenmiş bir gıda ürününün son kullanım tarihine bakıyorsa (tarihi geçmiş mi diye ),  hatta..  promosyon ise;  neden promosyonda diye evirip çevirip bakıyorsa, benzeri dikkati üretim izni var mı diye de gösteriyor mu ?
5179 Sayılı Kanunla birlikte Bakanlığımızca  yapılan denetimlerle üretim, satış ve toplu tüketim yerlerinde olduğu gibi tüketicilerdeki mevcut bilgi de artmaya başlamıştır. Bilincin artması ile birlikte tüketiciler son tüketim tarihi, depolama koşulları gibi özelliklere daha çok dikkat etmeye başladılar. Gıdalara yönelik şikayet konularındaki artışlar da konu üzerindeki tüketici hassasiyetlerini açıkça ortaya koymaktadır. Tüketiciler özellikle bilmedikleri ürünlerin değerlendirmesini yaparken  Bakanlığımızdan üretim izni olup olmadığını da kontrol etmeye başladılar.
Gelişen bilim ve teknolojiye paralel olarak, gıda üretim ve tüketiminin hızla arttığı günümüz dünyasında , insan sağlığını , yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyen gıda maddelerinin  tekniğine uygun, sağlıklı koşullarda üretilmesi ve tüketilmesi büyük önem kazanmış ve tüm dünyada “ Çiftlikten Sofraya Güvenilir Gıda” anlayışı hakim olmuştur.
Gıdaların birincil üretim aşamasından başlayarak , nihai tüketiciye ulaşıncaya kadar, birçok unsur üretim sürecine dahil olmuş ve beslenmede gıda hijyeni  ve gıda güvenliği  en önemli unsur haline gelmiştir.
 Ancak tüketicilerin bu konularda yeteri kadar bilgi sahibi olduğu söylenemez. Tüketicilerin , sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürebilmeleri adına, güvenli gıda tüketimi konusunda bilgilendirilip, bilinçlendirilmesi ve duyarlı olmaları sağlanmalıdır. TUİK verilerine göre İstanbul ilinde 12 milyondan fazla insan yaşamaktadır. İlköğretim ve lise seviyesinde 3 milyona yakın öğrenci eğitim görmektedir.  Aynı zamanda İstanbul’da 8-10 bin gıda üreten, 25-30 bin gıda satan ve 25-30 bin gıdayı toplu tüketime sunan işyeri olmak üzere60-80 bin civarında gıda alanında faaliyet gösteren işyeri bulunmaktadır.
Tüketiciler açısından, özellikle gıdanın satışa hazır hale gelmesinden sonraki aşamalarda, satışa sunumundan  itibaren gerçekleşen satın alma ve tüketim aşamalarında uyulması gereken sağlık ve hijyen kuralları, tüketiciler tarafından yeterince bilinmemekte ve güvenli gıdaya karşı henüz bilinçli bir talep bulunmamaktadır. 
Tüketiciler arasında faaliyet gösteren işyerlerinde çalışanların; üretim, tasnif, işleme, ambalajlama, etiketleme, depolama, muhafaza, pazarlama, nakil ve satış aşamalarında gıda güvenliği için gerekli bilgi ve bilince sahip oldukları da söylenemez.
Güvenli gıda üretimi ve tüketimi için sektör çalışanlarının da eğitilerek, bilinçlendirilmesi gerekmektedir.
       Sağlıklı, yeterli ve dengeli beslenme herkes için, özellikle çocuklar için gereklidir; Özellikle hızlı büyüme ve gelişme süreci olan ilköğretim döneminde kazanılan doğru beslenme alışkanlıkları yetişkin bireylerin yeterli, dengeli ve sağlıklı beslenmelerinin sağlanması açısından çok önemlidir.
Daha sağlıklı, mutlu, verimli ve uzun bir yaşam için öğrencilerin eğitilerek, bilinçlendirilmesi gerekmektedir.
Gıda alanında faaliyet gösteren işyerlerinin gözetlenerek, yasal ve ihtiyari gereklilikleri yerine getirdikten sonra kaliteli gıda üretimi ve satışı ile toplu tüketim hizmeti veren, bunun için özel gayret gösterenlerin ödüllendirilmesinin, sektörün gelişmesine katkı yapacağı açıktır.
Sektörün gözetim ve ödüllendirilebilmesi için , denetim kriterlerinin belirlenerek, gerekli ekiplerin oluşturulması gerekmektedir.
İstanbul’da gıda ile ilgili geniş bir yelpazeye sahip sektör ve sektör mensuplarının  oluşturduğu meslek odaları, sendika ve sivil kuruluşlar bulunmaktadır.  Ancak, bu kuruluşlarla kamu idarensin bir araya gelmek sureti ile karar alfp birlikte uygulama yapabileceği herhangi bir yapı bulunmamaktadır.  Halbuki yaşanan tecrübeler toplumsal faaliyetlerin katılımcı bir anlayışla yürütülmediği takdirde başarının sınırlı kaldığını bize göstermektedir.  Dünyanın sayılı mega kentlerinden biri olan İstanbul’da işbirliği ve koordinasyona duyulan ihtiyaç çok daha fazla kendisini hissettirmektedir.  Bu sebeple gıda sektörünün ve ilgili kesimlerinin Kamu idaresi ile birlikte karar alıp uygulayacağı bir altyapı önemli bir ihtiyaçtır.  Bu husus sektör temsilcileriyle yapılan toplantıda tüm kesimler tarafından açıklıkla ifade edilmiştir. .
 
  • Bizi, 2010 Avrupa Kültür Başkenti sürecinde, gıda kültürümüzün geliştirilmesine öncülük edilmesi amacıyla oluşturulan “GIDA KÜLTÜRÜ-2010 İSTANBUL PLATFORMU” hakkında bilgilendirebilir misiniz?
İstanbul 2010 yılı Avrupa kültür başkenti seçilmiştir. Dolayısıyla bir yıl boyunca hatta daha öncesinden birçok etkinliğe sahne olacaktır. Bu süreçte, gıda kültürümüz doğru bir şekilde öne çıkarılmalı ve ülkemiz gıda kültürünün dünyaya tanıtım fırsatı iyi değerlendirilmelidir. 5179sayılı kanun gereğince gıdaların üretimi, tüketimi ve denetlenmesi ile ilgili tüm hizmetler İl Tarım Müdürlüğünce yürütülmektedir.  Ancak Gıda işyerleri ile ilgili olarak belediyeler başta olmak üzere diğer kamu kurumlarının belli görev ve sorumlulukları bulunmaktadır. Gıda Hijyeni ve güvenliği başta olmak üzere, gıda ve beslenme konusunda:
  • Halkın Bilgilendirilmesi ve bilinçlendirilmesi,
  • Sektörün denetimi, gözetimi ve bilinçlendirilmesi,
  • 2010 Avrupa Kültür Başkenti sürecinde, gıda kültürümüzün geliştirilmesine öncülük edilmesi amacıyla valilik makamının 19.06.2007 tarihli oluru ile “GIDA KÜLTÜRÜ-2010 İSTANBUL PLATFORMU “ oluşturulmuştur. 
  • Platformda hangi yetkili kurullar yer alıyor ?
Bu Platformun Yetkili Kurulları;
           Platform Yürütme Kurulu ve Sekretarya
           Platform Danışma Kurulu
                Platform Genel Kurulu’ndan oluşmaktadır.
  • Platformun yetkili kurulunda hangi kuruluşlar yer almaktadır ?
Platform Yürütme Kurulu: Valilik başkanlığında, İl Tarım Müdürlüğü, Büyükşehir Belediye Başkanlığı, İstanbul Ticaret Odası, İstanbul Sanayi Odası, İstanbul Esnaf ve Sanatkârları Odaları Birliği Temsilcileri ile Tüm Gıda Dernekleri Federasyon Başkanından oluşmaktadır.  
Danışma ve Genel Kurullarında ise İstanbul’da gıda alanında faaliyet gösteren Kamu kurum ve kuruluşları ile meslek odaları ve sivil toplum örgütleri yer almaktadır. Bunların sayısı 100’ ü geçmektedir.
İstanbul Valiliğinin 15 Haziran 2007 tarihli oluru ile kurulan İstanbul 2010 Gıda Kültürü Platformu kapsamında bugüne kadar 7 Yürütme Kurulu, 2 Danışma kurulu ve 1 Genel Kurul toplantısı yapılmıştır.
  • Uzun soluklu, İstanbul 2010 Kültür Başkenti projesi , nereden nasıl takip edilebilir ?
Platformun WEB Sitesi tasarım ve yayın çalışmaları İstanbul Valiliği Bilgi İşlem Merkezi tarafından tamamlanmış olup; İstanbul Portalı içersinde http://gidaplatformu.istanbul.gov.tr adresinde test yayınına başlamıştır.



Röportaj: Turhan DURGUN

Yükleniyor...
 bırakın yağmur yağsın